www.wargraves.nl

Poolse Ambassade

Plechtige herbegrafenis van Poolse militairen.

Op het Pools Militair Ereveld te Breda vindt zaterdagmiddag 25 oktober as. een bijzondere ceremonie plaats. Het komt immers zelden voor dat de tijdens de Tweede Wereldoorlog omgekomen piloten bijna zestig jaar na dato alsnog de laatste eer wordt bewezen. Op 25 oktober zullen de stoffelijke overschotten van de vijf gesneuvelde bemanningsleden van de bommenwerper Lancaster DV-286 van het Poolse Squadron 300, een onderdeel van de Britse Royal Air Force, worden herbegraven.

Het vliegtuigwrak dat in 1998 door Volendamse vissers niet ver van de IJsselmeerkust bij Wijdenes bij toeval werd ontdekt, bleek na het nodige speurwerk in onder meer de RAF-archieven een van de op 13 juni 1944 vermiste Lancasters te zijn. Het lag bedekt met een zeer dikke sliblaag op circa drie meter diepte.

In de nacht van 12 op 13 juni 1944 voerde de RAF een grootscheeps bombardement uit in het Ruhr-gebied, met als belangrijkste doel Gelsenkirchen en de aldaar gesitueerde synthetische olie fabriek. Aan deze actie deden 286 Lancasters mee, waaronder ook drie van het Poolse Squadron 300. Geen van de drie toestellen keerden naar hun basis terug. De verliezen van deze "zwarte nacht" waren voor de Poolse eenheid dramatisch: in een keer verloor het squadron twintig bemanningsleden en drie van zijn negen Lancasters.

Een van deze toestellen werd pas na de volbrachte missie, op de terugweg naar het Britse Faldingworth, boven Nederlands grondgebied door de Duitsers neergehaald en stortte neer in het Ijsselmeer. Twee bemanningsleden - bommenrichter luitenant-kolonel Boguslaw Morski en mechanicus sergeant Feliks Bladowski - wisten op tijd uit het brandende vliegtuig te springen en kwamen in het meer terecht. Ruim drie uur later werd Morski door twee vissers uit het water gehaald. Enkele dagen later spoelde het levenloze lichaam van Bladowski in de buurt van Wijdenes aan. Morski was de enige die de crash overleefde. Hij belandde uiteindelijk in het krijgsgevangenenkamp Stalag Luft 3 in Sagan waar hij tot het einde van de oorlog verbleef. Na de oorlog verhuisde Morski naar de Verenigde Staten waar hij tot op heden woont.

De Poolse oorlogsveteraan raakte diep ontroerd na het vernemen van het nieuws vanuit Nederland over het opsporen van het vliegtuigwrak waarin zich nog naar alle waarschijnlijkheid de stoffelijke resten van zijn compagnons bevonden. Morski verkeerde in de veronderstelling dat hun van de BH-C code voorziene Lancaster in de Noordzee was neergestort waarmee de kans op het terugvinden van het wrak praktisch nihil was. Alhoewel hij nog in 1996 voor het in New York uitgegeven Poolse blad "Nowy Dziennik" de geschiedenis van zijn laatste missie van 12 juni 1944 beschreef, bleken de laatste minuten van deze vlucht in werkelijkheid anders te hebben verlopen dan hij altijd gedacht had. In zijn bijdrage memoreerde hij tevens aan de beruchte D-Day - 6 juni 1944. Deze dag richtte hij de bommen van zijn Lancaster op de Duitse stellingen in NormandiŽ. Op de terugweg zag hij vanuit de lucht de hele invasievloot in de richting van de Normandische kust opstomen en de gedachte over wat deze militairen straks te wachten stond, terwijl hij met zijn maten veilig naar Engeland terugkeerde, spookte nog lang door zijn hoofd.

Het onverwachte goede nieuws deed Morski besluiten om er alles aan te doen om het vliegtuigwrak te bergen en zijn omgekomen collega's een eervolle begrafenis te bezorgen. Afgelopen voorjaar was het eindelijk zover. Na het tijdrovende voorwerk - o.a. het leggen van de benodigde contacten met organisaties van Poolse oud-strijders, nabestaanden van de omgekomen militairen en de Nederlandse Oorlogsgravenstichting, alsook de nodige inspanningen van onder meer Koninklijke Luchtmacht, Koninklijke Marine en de gemeente Lelystad kon het vliegtuigwrak boven water worden gehaald.

De officiŽle begrafenisceremonie echter werd tot eind oktober uitgesteld, het moment waarop de stad Breda zijn bevrijding door de Eerste Poolse Pantserdivisie onder bevel van generaal Stanislaw Maczek op 29 oktober 1944 herdenkt. Aan de vooravond van deze herdenking zullen op 25 oktober as. op het Pools Militair Ereveld in Breda de stoffelijke overschotten van de vijf op 13 juni 1944 omgekomen bemanningsleden van de Lancaster DV-286 - Franciszek Rembecki, Jozef Isaak Feil, Jan Bokros, Wladyslaw Leppert en Stanislaw Miszturak - plechtig worden begraven. Het zesde gesneuvelde bemanningslid Feliks Bladowski werd reeds in 1962 op dit Ereveld herbegraven.

De vurige wens van de enige overlevende, de inmiddels 86-jarige luitenant-kolonel Boguslaw Morski, gaat hiermee in vervulling. Hij zal voor deze bijzondere plechtigheid vanuit de Verenigde Staten naar Nederland afreizen om samen met een groep uit diverse landen overgekomen Poolse oorlogsveteranen en de nabestaanden van de omgekomen militairen op de eervolle wijze de laatste keer afscheid nemen van zijn wapenbroeders. De begrafenisceremonie zal tevens worden bijgewoond door het hoofd Bureau van Poolse Oud-Strijders minister Turski, de Poolse ambassadeur in Nederland J. Michalowski en de burgemeesters van Breda en Lelystad.

Programma:

13.00 uur Oud bischop Ernst, Heilige Mis in de St. Martinus Kerk, Haagsemarkt 4
14.15 uur Begrafenisceremonie op het Pools Militair Ereveld, Ettensebaan
15.10 uur Samenzijn in het Gemeenschapshuis "De Koe", Ambachtenlaan 1


Sluit dit venster.