www.wargraves.nl

BN DE STEM
27 OKTOBER 2003

Artikel uit BN/DeStem van 27-10-2003.

Morski: "Ik zie ze wel, ik zie de gezichten".

Door Palko Peeters,

Maandag 27 oktober 2003 - BREDA.
Hij weet nog hoe hij sprong, hoe hij in het koude water van het IJsselmeer terecht kwam en verstrikt raakte in zijn parachute. Na drie uur werd de Poolse vliegenier Boguslaw Morski uit het water getrokken door twee Volendamse vissers.

Boguslaw Morski neemt als enige overlevende van
de neergestorte Lancaster afscheid van zijn kameraden.
(Foto's: Johan van Gurp)

Hij zag de brandende Lancaster nog net neerstorten en wist dat zijn kameraden het niet hadden gehaald. Dat ze nu toch een begrafenis hebben gekregen op het Pools Militair Ereveld: Morski kan zijn geluk niet op. Het is als een oorlogsroman, de geschiedenis van de 86-jarige Boguslaw Morski. Hij was bommenwerper aan boord van de Lancaster DV 286. Boven een kunstoffabriek in het Ruhrgebied, nabij Gelsenkirchen, dropte hij een zware 4-tons bom, waarna sergeant-piloot Franciszek Rembecki de terugtocht inzette naar de basis in Engeland. Maar de Lancaster van het Poolse Squadron 300 keerde die nacht van 13 op 14 juni ’44, net als nog twee Lancasters van het Squadron, nooit terug van de missie.

Vlammen

Boven het IJsselmeer op 8000 voet kwam de zevenkoppige bemanning van de DV 286 een Duitse jager tegen. Morski lag op dat moment boven de bommenruimte bij een ontsnappingsluik, keek naar achteren en zag het toestel in vlammen. Hij sprong samen met sergeant en boordwerktuigkundige Franciszek Bladowski, die de sprong niet zou overleven. Naast piloot Rembecki verloren ook navigator Jozef Feil, radiotelegrafist Jan Bokros en de boordschutters Stanislaw Miszurak en Wladyslaw Leppert het leven. Hun namen zijn zaterdagmiddag bijgezet op het Pools Militair Ereveld.

Een moment waar Morski niet van heeft durven dromen. Morski stond ondanks zijn hoge leeftijd ferm tijdens de anderhalf uur durende ceremonie op het koude ereveld, die werd voorgegaan door bisschop Ernst en een Poolse geestelijke. Burgemeester Chris Rutten roemde het speurwerk naar het vliegtuigwrak, dat drie meter diep onder een laag modder in de bodem van het IJsselmeer verscholen lag. "Het is goed dat er mensen blijven speuren naar verloren vliegtuigen en zorgdragen voor een eervolle begrafenis van bemanningsleden. Het is goed dat zij na ruim een halve eeuw een naam krijgen, en een plaats waar ze herdacht kunnen worden".

Noordzee

Morski, die er altijd van uit was gegaan dat zijn vliegtuig in de Noordzee was verdwenen, raakte pas overtuigd na een telefoontje van duiker Nico Kwakman uit Volendam. Kwakman speelde een hoofdrol bij het lokaliseren van het wrak en het verzamelen van alle feiten. Want voordat een vliegtuigwrak, waarvan er in het IJsselmeer een paar honderd liggen, en stoffelijke resten geborgen mogen worden, moeten tal van autoriteiten, in dit geval ook de Poolse, eerst akkoord gaan. Kwakman behoort tot een team van duikers dat samen met de vissers van de VD 64 al tien jaar wrakken traceren. Brokstukken van de Lancaster lagen over driehonderd meter verspreid. In het luchtoorlogmuseum Fort Veldhuis in Heemskerk liggen nu de restanten, zoals het twee meter hoge neuswiel, delen van de parachute, de radio, en een revolver van een van de bemanningsleden. Met slechts een halve letter van de vliegtuigcode op de romp wist Kwakman met hulp ook van de Nederlandse Federatie van Luchtoorlog-archeologen er achter te komen om welke Lancaster het moest gaan. "We hebben uiteindelijk Morski in Amerika gevonden, in Californi". Vorig jaar hebben we hem een week lang hier in Nederland op bezoek gehad, hebben we alle plaatsen, ook het ereveld, bezocht.“

Dank

In gemeenschapscentrum De Koe in Princenhage kwamen de verhalen los, onder Poolse muziek en een opwarmertje. Morski sloeg zijn arm om Kwakman en zei: "Dit is boven alle verwachting, ik ben sprakeloos. Ik ben iedereen hier in Nederland zoveel dank verschuldigd."

Kwakman vertelt nog hoe Morski liggend in het IJsselmeer-water "hilfe" riep: "De Polen spraken het makkelijkst Duits. Morski werd toen dus bij vergissing door de vissers, nog wel zijn redders, aan de Duitsers overgeleverd". Tot het einde van de oorlog zat Morski in een krijgsgevangenkamp in het Duitse Sagan. Na zijn bevrijding door de Russen vertrok hij vier jaar later naar Amerika. "Ik wilde niet langer onder de communisten in Polen leven."

Een foto van zijn kameraden heeft hij niet: "Maar ik zie ze wel, ik zie de gezichten."

Copyright 2003 BN/DeStem - alle rechten voorbehouden


Sluit dit venster.